శ్రీమద్భగవద్గీత ప్రథమ అధ్యాయం అర్జునవిషాద యోగంలోని పూర్తి శ్లోకాలను ఈ వీడియోలో అందిస్తున్నాం నిత్యం పారాయణచేసి ఆ శ్రీకృష్ణపరమాత్మ అనుగ్రహానికి పాత్రులవ్వండి.
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ |
ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే సమవేతా యుయుత్సవః |
మామకాః పాండవాశ్చైవ కిమకుర్వత సంజయ || ౧ ||
తాత్పర్యం: ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా అన్నాడు: “ఓ సంజయా! ధర్మక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రంలో యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో సమకూడిన నా కుమారులు (కౌరవులు), పాండుపుత్రులు (పాండవులు) ఏం చేశారు?”
సంజయ ఉవాచ |
దృష్ట్వా తు పాండవానీకం వ్యూఢం దుర్యోధనస్తదా |
ఆచార్యముపసంగమ్య రాజా వచనమబ్రవీత్ || ౨ ||
తాత్పర్యం: సంజయుడు ఇలా అన్నాడు: “రాజా! వ్యూహరచనతో ఉన్న పాండవ సైన్యాన్ని చూసిన దుర్యోధనుడు, అప్పుడు తన గురువు ద్రోణాచార్యుని దగ్గరకు వెళ్లి ఈ మాటలు చెప్పాడు.”
పశ్యైతాం పాండుపుత్రాణామాచార్య మహతీం చమూమ్ |
వ్యూఢాం ద్రుపదపుత్రేణ తవ శిష్యేణ ధీమతా || ౩ ||
తాత్పర్యం: “ఆచార్యా! మీ బుద్ధిమంతుడైన శిష్యుడు, ద్రుపద కుమారుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడి చేత వ్యూహపరంగా నిలపబడిన పాండుపుత్రుల ఈ గొప్ప సైన్యాన్ని చూడండి.”
అత్ర శూరా మహేష్వాసా భీమార్జునసమా యుధి |
యుయుధానో విరాటశ్చ ద్రుపదశ్చ మహారథః || ౪ ||
తాత్పర్యం: “ఈ సైన్యంలో గొప్ప విలుకాండ్రు, యుద్ధంలో భీమార్జునులతో సమానమైన శూరులు ఉన్నారు. వారు – యుయుధానుడు (సాత్యకి), విరాటుడు మరియు మహారథుడైన ద్రుపదుడు.”
ధృష్టకేతుశ్చేకితానః కాశిరాజశ్చ వీర్యవాన్ |
పురుజిత్ కుంతిభోజశ్చ శైబ్యశ్చ నరపుంగవః || ౫ ||
తాత్పర్యం: “అలాగే ధృష్టకేతువు, చేకితానుడు, బలవంతుడైన కాశీరాజు, పురుజిత్తు, కుంతిభోజుడు మరియు నరశ్రేష్ఠుడైన శైబ్యుడు కూడా ఉన్నారు.”
యుధామన్యుశ్చ విక్రాంత ఉత్తమౌజాశ్చ వీర్యవాన్ |
సౌభద్రో ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వ ఏవ మహారథాః || ౬ ||
తాత్పర్యం: “పరాక్రమవంతుడైన యుధామన్యుడు, బలశాలియైన ఉత్తమౌజుడు, సుభద్ర కుమారుడు (అభిమన్యుడు), ద్రౌపది కుమారులు (ఉపపాండవులు) – వీరందరూ మహారథులే.”
అస్మాకం తు విశిష్టా యే తాన్ నిబోధ ద్విజోత్తమ |
నాయకా మమ సైన్యస్య సంజ్ఞార్థం తాన్ బ్రవీమి తే || ౭ ||
తాత్పర్యం: “ద్విజోత్తమా! మన పక్షంలో ఉన్న విశిష్టులైన వారిని కూడా తెలుసుకోండి. మీ అవగాహన కోసం నా సైన్యంలోని నాయకుల పేర్లను మీకు చెబుతాను.”
భవాన్ భీష్మశ్చ కర్ణశ్చ కృపశ్చ సమితింజయః |
అశ్వత్థామా వికర్ణశ్చ సౌమదత్తిస్తథైవ చ || ౮ ||
తాత్పర్యం: “మీరు (ద్రోణులు), భీష్ముడు, కర్ణుడు, యుద్ధవిజేతయైన కృపాచార్యుడు, అశ్వత్థామ, వికర్ణుడు మరియు సోమదత్తుని కుమారుడైన భూరిశ్రవసుడు.”
అన్యే చ బహవః శూరా మదర్థే త్యక్తజీవితాః |
నానాశస్త్రప్రహరణాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః || ౯ ||
తాత్పర్యం: “వీరే కాక నా కోసం ప్రాణాలను వదులుకోవడానికి సిద్ధపడిన వారు, రకరకాల ఆయుధాలు ధరించిన వారు, యుద్ధవిద్యలో ఆరితేరిన శూరులు ఇంకా ఎంతోమంది ఉన్నారు.”
అపర్యాప్తం తదస్మాకం బలం భీష్మాభిరక్షితమ్ |
పర్యాప్తం త్విదమేతేషాం బలం భీమాభిరక్షితమ్ || ౧౦ ||
తాత్పర్యం: “భీష్ముడి రక్షణలో ఉన్న మన సైన్యం అపారమైనది (లేదా జయించలేనిది), కానీ భీముడి రక్షణలో ఉన్న పాండవ సైన్యం పరిమితమైనది (లేదా సులభంగా జయించదగినది).”
అయనేషు చ సర్వేషు యథాభాగమవస్థితాః |
భీష్మమేవాభిరక్షంతు భవంతః సర్వ ఏవ హి || ౧౧ ||
తాత్పర్యం: “కాబట్టి మీరందరూ మీ మీ స్థానాల్లో (వ్యూహాలలో) ఉండి, అన్ని వైపుల నుండి భీష్ముడినే కాపాడాలి.”
తస్య సంజనయన్ హర్షం కురువృద్ధః పితామహః |
సింహనాదం వినద్యోచ్చైః శంఖం దధ్మౌ ప్రతాపవాన్ || ౧౨ ||
తాత్పర్యం: “అప్పుడు కౌరవ వృద్ధుడు, ప్రతాపవంతుడైన పితామహ భీష్ముడు దుర్యోధనుడికి సంతోషం కలిగించడానికి సింహనాదం చేస్తూ, బిగ్గరగా శంఖాన్ని పూరించాడు.”
తతః శంఖాశ్చ భేర్యశ్చ పణవానకగోముఖాః |
సహసైవాభ్యహన్యంత స శబ్దస్తుములోఽభవత్ || ౧౩ ||
తాత్పర్యం: “వెంటనే శంఖాలు, భేరీలు, తమ్మటలు, నగారాలు, కొమ్ములు ఒకేసారి మ్రోగాయి. ఆ శబ్దం చాలా భయంకరంగా మిన్నంటింది.”
తతః శ్వేతైర్హయైర్యుక్తే మహతి స్యందనే స్థితౌ |
మాధవః పాండవశ్చైవ దివ్యౌ శంఖౌ ప్రదధ్మతుః || ౧౪ ||
తాత్పర్యం: “ఆ తర్వాత తెల్లని గుర్రాలు కట్టిన గొప్ప రథం మీద కూర్చున్న శ్రీకృష్ణుడు (మాధవుడు), అర్జునుడు (పాండవుడు) తమ దివ్యమైన శంఖాలను పూరించారు.”
పాంచజన్యం హృషీకేశో దేవదత్తం ధనంజయః |
పౌండ్రం దధ్మౌ మహాశంఖం భీమకర్మా వృకోదరః || ౧౫ ||
తాత్పర్యం: “శ్రీకృష్ణుడు ‘పాంచజన్యం’ అనే శంఖాన్ని, అర్జునుడు ‘దేవదత్తం’ అనే శంఖాన్ని, భయంకరమైన పనులు చేసే భీమసేనుడు ‘పౌండ్రం’ అనే మహా శంఖాన్ని పూరించారు.”
అనంతవిజయం రాజా కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః |
నకులః సహదేవశ్చ సుఘోషమణిపుష్పకౌ || ౧౬ ||
తాత్పర్యం: కుంతీపుత్రుడైన ధర్మరాజు ‘అనంతవిజయం’ అనే శంఖాన్ని, నకులుడు ‘సుఘోషం’ అనే శంఖాన్ని, సహదేవుడు ‘మణిపుష్పకం’ అనే శంఖాన్ని పూరించారు.
కాశ్యశ్చ పరమేష్వాసః శిఖండీ చ మహారథః |
ధృష్టద్యుమ్నో విరాటశ్చ సాత్యకిశ్చాపరాజితః || ౧౭ ||
ద్రుపదో ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వశః పృథివీపతే |
సౌభద్రశ్చ మహాబాహుః శంఖాన్ దధ్ముః పృథక్ పృథక్ || ౧౮ ||
తాత్పర్యం: ఓ రాజా! గొప్ప విలుకాడైన కాశీరాజు, మహారథుడైన శిఖండి, ధృష్టద్యుమ్నుడు, విరాటుడు, అజేయుడైన సాత్యకి, ద్రుపదుడు, ద్రౌపది కుమారులు మరియు మహాబాహువు గల సుభద్రా పుత్రుడు (అభిమన్యుడు) – వీరందరూ అన్ని వైపుల నుండి తమ తమ శంఖాలను విడివిడిగా పూరించారు.
స ఘోషో ధార్తరాష్ట్రాణాం హృదయాని వ్యదారయత్ |
నభశ్చ పృథివీం చైవ తుములో వ్యనునాదయన్ || ౧౯ ||
తాత్పర్యం: ఆ భయంకరమైన శంఖధ్వని ఆకాశాన్ని, భూమిని ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధమైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల (కౌరవుల) గుండెలను పగులజేసింది.
అథ వ్యవస్థితాన్ దృష్ట్వా ధార్తరాష్ట్రాన్ కపిధ్వజః |
ప్రవృత్తే శస్త్రసంపాతే ధనురుద్యమ్య పాండవః || ౨౦ ||
హృషీకేశం తదా వాక్యమిదమాహ మహీపతే |
తాత్పర్యం: ఓ రాజా! ఆ సమయంలో యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను చూసి, కపిధ్వజుడైన అర్జునుడు తన ధనస్సును పైకెత్తి, యుద్ధం ప్రారంభం కావడానికి ముందే శ్రీకృష్ణుడితో (హృషీకేశుడితో) ఈ విధంగా అన్నాడు.
అర్జున ఉవాచ |
సేనయోరుభయోర్మధ్యే రథం స్థాపయ మేఽచ్యుత || ౨౧ ||
యావదేతాన్ నిరీక్షేఽహం యోద్ధుకామానవస్థితాన్ |
కైర్మయా సహ యోద్ధవ్యమస్మిన్ రణసముద్యమే || ౨౨ ||
తాత్పర్యం: అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు: “ఓ అచ్యుతా! యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో ఇక్కడ నిలబడి ఉన్న వీరిని నేను చూసే వరకు, ఈ రణరంగంలో నేను ఎవరెవరితో యుద్ధం చేయాలో తెలుసుకునే వరకు, నా రథాన్ని రెండు సైన్యాల మధ్య నిలపండి.”
యోత్స్యమానానవేక్షేఽహం య ఏతేఽత్ర సమాగతాః |
ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్బుద్ధేర్యుద్ధే ప్రియచికీర్షవః || ౨౩ ||
తాత్పర్యం: “దుర్బుద్ధి గల దుర్యోధనుడికి ప్రియం చేయాలనే ఉద్దేశంతో, ఇక్కడ యుద్ధం చేయడానికి వచ్చిన వారిని నేను చూడాలనుకుంటున్నాను.”
సంజయ ఉవాచ |
ఏవముక్తో హృషీకేశో గుడాకేశేన భారత |
సేనయోరుభయోర్మధ్యే స్థాపయిత్వా రథోత్తమమ్ || ౨౪ ||
భీష్మద్రోణప్రముఖతః సర్వేషాం చ మహీక్షితామ్ |
ఉవాచ పార్థ పశ్యైతాన్ సమవేతాన్ కురూనితి || ౨౫ ||
తాత్పర్యం: సంజయుడు ఇలా అన్నాడు: “ఓ రాజా! అర్జునుడు (గుడాకేశుడు) చెప్పిన మాట విని, శ్రీకృష్ణుడు ఆ ఉత్తమమైన రథాన్ని రెండు సైన్యాల మధ్య, భీష్మ ద్రోణులు మరియు మిగిలిన రాజులందరి ముందు నిలిపి, ‘పార్థా! ఇక్కడ సమావేశమైన ఈ కురువంశీయులను చూడు’ అని అన్నాడు.”
తత్రాపశ్యత్ స్థితాన్ పార్థః పితౄనథ పితామహాన్ |
ఆచార్యాన్మాతులాన్ భ్రాతౄన్ పుత్రాన్ పౌత్రాన్ సఖీంస్తథా || ౨౬ ||
శ్వశురాన్ సుహృదశ్చైవ సేనయోరుభయోరపి |
తాన్ సమీక్ష్య స కౌంతేయః సర్వాన్ బంధూనవస్థితాన్ || ౨౭ ||
తాత్పర్యం: అప్పుడు అర్జునుడు అక్కడ నిలబడి ఉన్న తన తండ్రి సమానులను (పినతండ్రి, పెదతండ్రులను), తాతలను, గురువులను, మేనమామలను, సోదరులను, పుత్రులను, మనుమలను, స్నేహితులను, మామలను మరియు హితులను చూశాడు. రెండు సైన్యాలలో ఉన్న తన బంధువులందరినీ చూసిన అర్జునుడు (కుంతీపుత్రుడు) అత్యంత వ్యాకులతకు లోనయ్యాడు.
కృపయా పరయావిష్టో విషీదన్నిదమబ్రవీత్ |
అర్జున ఉవాచ |
దృష్ట్వేమం స్వజనం కృష్ణ యుయుత్సుం సముపస్థితమ్ || ౨౮ ||
తాత్పర్యం: మిక్కిలి జాలితో నిండినవాడై, దుఃఖిస్తూ అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు: “కృష్ణా! యుద్ధం చేయాలనే కోరికతో ఇక్కడ నిలబడి ఉన్న నా స్వజనాన్ని (బంధువులను) చూసి నా మనస్సు కలత చెందుతోంది.”
సీదంతి మమ గాత్రాణి ముఖం చ పరిశుష్యతి |
వేపథుశ్చ శరీరే మే రోమహర్షశ్చ జాయతే || ౨౯ ||
తాత్పర్యం: “నా కాళ్లు చేతులు వణికిపోతున్నాయి, నోరు ఎండిపోతోంది, నా శరీరం గడగడలాడుతోంది మరియు ఒళ్ళు గగుర్పొడుస్తోంది.”
గాండీవం స్రంసతే హస్తాత్ త్వక్ చైవ పరిదహ్యతే |
న చ శక్నోమ్యవస్థాతుం భ్రమతీవ చ మే మనః || ౩౦ ||
తాత్పర్యం: “నా చేతిలో నుండి గాండీవం జారిపోతోంది, చర్మం అంతా మంట పుడుతోంది. నేను ఇక నిలబడలేకపోతున్నాను, నా మనస్సు భ్రమకు లోనవుతోంది.”
నిమిత్తాని చ పశ్యామి విపరీతాని కేశవ |
న చ శ్రేయోఽనుపశ్యామి హత్వా స్వజనమాహవే || ౩౧ ||
తాత్పర్యం: “ఓ కేశవా! నాకు అంతా అశుభ సూచకాలే కనిపిస్తున్నాయి. యుద్ధంలో నా స్వజనాన్ని చంపి నేను పొందే శ్రేయస్సు ఏముంటుందో నాకు అర్థం కావడం లేదు.”
న కాంక్షే విజయం కృష్ణ న చ రాజ్యం సుఖాని చ |
కిం నో రాజ్యేన గోవింద కిం భోగైర్జీవితేన వా || ౩౨ ||
తాత్పర్యం: “కృష్ణా! నాకు విజయం వద్దు, రాజ్యం వద్దు, సుఖాలు కూడా వద్దు. ఓ గోవిందా! అసలు మాకు రాజ్యంతో ఏం పని? ఈ భోగాలతో గానీ, కడకు ఈ ప్రాణాలతో గానీ మాకు కలిగే ప్రయోజనం ఏమిటి?”
యేషామర్థే కాంక్షితం నో రాజ్యం భోగాః సుఖాని చ |
త ఇమేఽవస్థితా యుద్ధే ప్రాణాంస్త్యక్త్వా ధనాని చ || ౩౩ ||
ఆచార్యాః పితరః పుత్రాస్తథైవ చ పితామహాః |
మాతులాః శ్వశురాః పౌత్రాః శ్యాలాః సంబంధినస్తథా || ౩౪ ||
తాత్పర్యం: “ఎవరి కోసం మనం ఈ రాజ్యాన్ని, భోగాలను, సుఖాలను కోరుకుంటున్నామో, అట్టి మన గురువులు, తండ్రులు, కుమారులు, తాతలు, మేనమామలు, మామలు, మనుమలు, బావమరుదులు మరియు ఇతర బంధువులందరూ తమ ప్రాణాల మీద, ధనం మీద ఆశ వదులుకుని ఇక్కడ యుద్ధ రంగంలో నిలబడి ఉన్నారు.”
ఏతాన్ న హంతుమిచ్ఛామి ఘ్నతోఽపి మధుసూదన |
అపి త్రైలోక్యరాజ్యస్య హేతోః కిం ను మహీకృతే || ౩౫ ||
తాత్పర్యం: “ఓ మధుసూదనా! వీరు నన్ను చంపినా సరే, నేను మాత్రం వీరిని చంపాలని కోరుకోవడం లేదు. మూడు లోకాల రాజ్యమే లభించినా సరే, ఈ భూమి కోసం నేను నా వారిని చంపుతానా? అది అసంభవం.”
నిహత్య ధార్తరాష్ట్రాన్ నః కా ప్రీతిః స్యాజ్జనార్దన |
పాపమేవాశ్రయేదస్మాన్ హత్వైతానాతతాయినః || ౩౬ ||
తాత్పర్యం: “ఓ జనార్దనా! ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను చంపడం వల్ల మనకు కలిగే ఆనందం ఏమిటి? వీరు ఆతతాయులే (దుర్మార్గులే) అయినప్పటికీ, వీరిని చంపడం వల్ల మనకు పాపమే చుట్టుకుంటుంది.”
తస్మాన్నార్హా వయం హంతుం ధార్తరాష్ట్రాన్ స్వబాంధవాన్ |
స్వజనం హి కథం హత్వా సుఖినః స్యామ మాధవ || ౩౭ ||
తాత్పర్యం: “కాబట్టి మాధవా! మన బంధువులైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను చంపడం మనకు తగదు. మన స్వజనాన్ని మనమే చంపుకుని ఎలా సుఖంగా ఉండగలం?”
యద్యప్యేతే న పశ్యంతి లోభోపహతచేతసః |
కులక్షయకృతం దోషం మిత్రద్రోహే చ పాతకమ్ || ౩౮ ||
కథం న జ్ఞేయమస్మాభిః పాపాదస్మాన్నివర్తితుమ్ |
కులక్షయకృతం దోషం ప్రపశ్యద్భిర్జనార్దన || ౩౯ ||
తాత్పర్యం: “రాజ్య కాంక్షతో, లోభంతో వీరి మనస్సులు పాడైపోయి ఉండవచ్చు. కులనాశనం వల్ల కలిగే దోషాన్ని, మిత్ర ద్రోహం వల్ల కలిగే పాపాన్ని వీరు చూడలేకపోవచ్చు. కానీ జనార్దనా! కులనాశనం వల్ల కలిగే దోషాలు స్పష్టంగా తెలిసిన మనం, ఈ పాపం నుండి ఎందుకు తప్పుకోకూడదు?”
కులక్షయే ప్రణశ్యంతి కులధర్మాః సనాతనాః |
ధర్మే నష్టే కులం కృత్స్నమధర్మోఽభిభవత్యుత || ౪౦ ||
తాత్పర్యం: “కులక్షయం సంభవించినప్పుడు సనాతనమైన కులధర్మాలు నశిస్తాయి. ధర్మం నశించినప్పుడు ఆ కులమంతా అధర్మం పాలవుతుంది.”
అధర్మాభిభవాత్ కృష్ణ ప్రదుష్యంతి కులస్త్రియః |
స్త్రీషు దుష్టాసు వార్ష్ణేయ జాయతే వర్ణసంకరః || ౪౧ ||
తాత్పర్యం: “కృష్ణా! అధర్మం పెరిగిపోతే కులస్త్రీలు కలుషితమవుతారు. స్త్రీలు శీలహీనులైనప్పుడు వర్ణసంకరం (జాతి ధర్మాల కలయిక) జరుగుతుంది.”
సంకరో నరకాయైవ కులఘ్నానాం కులస్య చ |
పతంతి పితరో హ్యేషాం లుప్తపిండోదకక్రియాః || ౪౨ ||
తాత్పర్యం: “ఆ వర్ణసంకరం వల్ల కులాన్ని నాశనం చేసినవారు, ఆ కులము కూడా నరకానికి వెళ్తారు. పితృదేవతలకు పిండప్రదానాలు, తర్పణాలు అందకపోవడం వల్ల వారు కూడా అధోగతి పాలవుతారు.”
దోషైరేతైః కులఘ్నానాం వర్ణసంకరకారకైః |
ఉత్సాద్యంతే జాతిధర్మాః కులధర్మాశ్చ శాశ్వతాః || ౪౩ ||
తాత్పర్యం: “కులాన్ని నాశనం చేసేవారు చేసే ఈ వర్ణసంకర దోషాల వల్ల శాశ్వతమైన జాతి ధర్మాలు, కులధర్మాలు పూర్తిగా నశించిపోతాయి.”
ఉత్సన్నకులధర్మాణాం మనుష్యాణాం జనార్దన |
నరకేఽనియతం వాసో భవతీత్యనుశుశ్రుమ || ౪౪ ||
తాత్పర్యం: “ఓ జనార్దనా! కులధర్మాలను కోల్పోయిన మనుష్యులు శాశ్వతంగా నరకంలోనే నివసిస్తారని మనం పెద్దల ద్వారా విన్నాము.”
అహో బత మహత్పాపం కర్తుం వ్యవసితా వయమ్ |
యద్రాజ్యసుఖలోభేన హంతుం స్వజనముద్యతాః || ౪౫ ||
తాత్పర్యం: “అయ్యో! రాజ్య సుఖాల మీద ఉన్న ఆశతో మన స్వజనులను చంపడానికి సిద్ధపడి, మనం ఎంతటి ఘోర పాపానికి ఒడిగడుతున్నామో కదా!”
యది మామప్రతీకారమశస్త్రం శస్త్రపాణయః |
ధార్తరాష్ట్రా రణే హన్యుస్తన్మే క్షేమతరం భవేత్ || ౪౬ ||
తాత్పర్యం: “ఒకవేళ నేను ఎదురుతిరగకుండా, ఆయుధాలు ధరించకుండా ఊరకే ఉండిపోతే… చేతిలో ఆయుధాలు ఉన్న ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు నన్ను ఈ యుద్ధంలో చంపేసినా సరే, అది నాకు క్షేమకరమే (మేలే) అవుతుంది.”
సంజయ ఉవాచ |
ఏవముక్త్వార్జునః సంఖ్యే రథోపస్థ ఉపావిశత్ |
విసృజ్య సశరం చాపం శోకసంవిగ్నమానసః || ౪౭ ||
సంజయుడు ఇలా అన్నాడు: “యుద్ధరంగంలో అర్జునుడు ఈ విధంగా పలికి, శోకంతో నిండిన మనస్సుతో తన ధనస్సును, బాణాలను పక్కన పడేసి రథం వెనుక భాగంలో కూలబడిపోయాడు.”
ఇతి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే అర్జునవిషాదయోగో నామ ప్రథమోఽధ్యాయః || ౧ ||