ఈ వీడియోలో శ్రీమద్భగవద్గీత ఏడవ అధ్యాయం జ్ఞానవిజ్ఞానయోగం పూర్తి 30 శ్లోకాలను పారాయణ చేసుకోండి. ఈ ఏడవ అధ్యాయం లోంచి రోజుకు నాలుగు శ్లోకాల వంతున ప్రతీరోజూ ‘డైలీ గీత’ ఎపిసోడ్లు గా షార్టు వీడియోలు అందిస్తున్నాం వాటిని రోజూ పారాయణ చేయండి. చివరిగా పూర్తి అధ్యాయం పారాయణ చేసి రివిజన్ చేసుకోండి. భగవద్గీత పూర్తి అధ్యాయాల కోసం మా Bhakti Saram Channel SUBSCRIBE చేసుకోండి.
శ్రీమద్భగవద్గీత సప్తమోఽధ్యాయః – జ్ఞానవిజ్ఞానయోగః
శ్రీభగవానువాచ |
మయ్యాసక్తమనాః పార్థ యోగం యుంజన్ మదాశ్రయః |
అసంశయం సమగ్రం మాం యథా జ్ఞాస్యసి తచ్ఛృణు || ౧ ||
శ్రీకృష్ణ భగవానుడు ఇలా పలికాడు: “ఓ పార్థా! నా యందు ఆసక్తి కలిగిన మనస్సుతో (మయ్యాసక్తమనాః), నన్నే ఆశ్రయించి (మదాశ్రయః), యోగ సాధన చేస్తూ.. నన్ను సంపూర్ణంగా (సమగ్రమ్) ఎటువంటి సంశయం లేకుండా (అసంశయమ్) ఎలా తెలుసుకోవచ్చో, దానిని విను (తచ్ఛృణు).”
జ్ఞానం తేఽహం సవిజ్ఞానమిదం వక్ష్యామ్యశేషతః |
యజ్జ్ఞాత్వా నేహ భూయోఽన్యజ్జ్ఞాతవ్యమవశిష్యతే || ౨ ||
నేను నీకు అనుభవంతో కూడిన ఈ జ్ఞానాన్ని (సవిజ్ఞానమ్ జ్ఞానమ్) పూర్తిగా (అశేషతః) వివరిస్తాను. దీనిని తెలుసుకున్న తర్వాత (యజ్జ్ఞాత్వా), ఈ లోకంలో నీవు తెలుసుకోవలసింది ఇంక ఏదీ మిగిలి ఉండదు.
మనుష్యాణాం సహస్రేషు కశ్చిద్యతతి సిద్ధయే |
యతతామపి సిద్ధానాం కశ్చిన్మాం వేత్తి తత్త్వతః || ౩ ||
వేలకొద్దీ మనుష్యులలో (మనుష్యాణాం సహస్రేషు) ఎవరో ఒక్కడు మాత్రమే సిద్ధి (ఆత్మజ్ఞానం) కోసం ప్రయత్నిస్తాడు. అలా ప్రయత్నించి సిద్ధి పొందిన వారిలో కూడా, ఎవరో ఒకరు మాత్రమే నన్ను యదార్థంగా (తత్త్వతః) తెలుసుకోగలుగుతారు.
భూమిరాపోఽనలో వాయుః ఖం మనో బుద్ధిరేవ చ |
అహంకార ఇతీయం మే భిన్నా ప్రకృతిరష్టధా || ౪ ||
భూమి, నీరు (ఆపః), అగ్ని (అనలః), వాయువు, ఆకాశము (ఖమ్), మనస్సు, బుద్ధి మరియు అహంకారము – ఈ ఎనిమిది విధాలుగా (అష్టధా) నా ప్రకృతి (మాయా శక్తి) విభజించబడింది.” (దీనిని అపరా ప్రకృతి లేదా జడ ప్రకృతి అంటారు).
అపరేయమితస్త్వన్యాం ప్రకృతిం విద్ధి మే పరామ్ |
జీవభూతాం మహాబాహో యయేదం ధార్యతే జగత్ || ౫ ||
ఓ మహాబాహో! పైన చెప్పినది అపరా (తక్కువ స్థాయి) ప్రకృతి. దీనికంటే భిన్నమైనది మరియు శ్రేష్ఠమైనది (పరామ్) అయిన నా ‘జీవ రూప’ ప్రకృతిని తెలుసుకో. దాని ద్వారానే ఈ జగత్తు అంతా ధరించబడి (నడపబడుతూ) ఉంది.
ఏతద్యోనీని భూతాని సర్వాణీత్యుపధారయ |
అహం కృత్స్నస్య జగతః ప్రభవః ప్రళయస్తథా || ౬ ||
సమస్త ప్రాణులన్నీ ఈ రెండు ప్రకృతుల నుండే పుడుతున్నాయని తెలుసుకో. ఈ మొత్తం జగత్తు సృష్టికి (ప్రభవః) మరియు ప్రళయానికి (లయానికి) నేనే మూలకారణం.
మత్తః పరతరం నాన్యత్కించిదస్తి ధనంజయ |
మయి సర్వమిదం ప్రోతం సూత్రే మణిగణా ఇవ || ౭ ||
ఓ ధనంజయా! నాకంటే మించినది (శ్రేష్ఠమైనది) ఈ విశ్వంలో ఏదీ లేదు. దారంలో పూసలు గ్రుచ్చినట్లుగా (సూత్రే మణిగణా ఇవ), ఈ జగత్తు అంతా నా యందే ఓతప్రోతమై (అల్లుకుని) ఉంది.
రసోఽహమప్సు కౌంతేయ ప్రభాస్మి శశిసూర్యయోః |
ప్రణవః సర్వవేదేషు శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు || ౮ ||
ఓ కౌంతేయా! నీటిలో రుచిని (రసః) నేనే. చంద్రసూర్యులలోని కాంతిని (ప్రభా) నేనే. వేదాలలోని ఓంకారమును (ప్రణవః) నేనే. ఆకాశంలోని శబ్దమును మరియు మనుష్యులలోని పౌరుషమును (సామర్థ్యాన్ని) నేనే.
పుణ్యో గంధః పృథివ్యాం చ తేజశ్చాస్మి విభావసౌ |
జీవనం సర్వభూతేషు తపశ్చాస్మి తపస్విషు || ౯ ||
భూమియందు పవిత్రమైన సుగంధమును (పుణ్యో గంధః) నేనే. అగ్నియందు తేజస్సును (తేజః) నేనే. సమస్త ప్రాణులయందు ప్రాణశక్తిని (జీవనమ్) మరియు తపస్సు చేసేవారిలో తపస్సును నేనే.
బీజం మాం సర్వభూతానాం విద్ధి పార్థ సనాతనమ్ |
బుద్ధిర్బుద్ధిమతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్ || ౧౦ ||
ఓ పార్థా! సమస్త ప్రాణులకు నాశనం లేని సనాతనమైన బీజమును (బీజమ్ సనాతనమ్) నేనే అని తెలుసుకో. బుద్ధిమంతులలోని బుద్ధిని మరియు పరాక్రమవంతులలోని తేజస్సును నేనే.
బలం బలవతాం చాహం కామరాగవివర్జితమ్ |
ధర్మావిరుద్ధో భూతేషు కామోఽస్మి భరతర్షభ || ౧౧ ||
ఓ భరతశ్రేష్ఠా! బలవంతులలో కోరికలు మరియు అనురాగం లేని శుద్ధమైన బలమును నేనే. అలాగే ప్రాణులలో ధర్మానికి విరుద్ధం కాని (ధర్మావిరుద్ధః) కోరికను (కామమును) నేనే.
యే చైవ సాత్త్వికా భావా రాజసాస్తామసాశ్చ యే |
మత్త ఏవేతి తాన్ విద్ధి న త్వహం తేషు తే మయి || ౧౨ ||
సత్త్వ, రజో, తమో గుణాల వల్ల కలిగే భావాలన్నీ నా నుండే పుడుతున్నాయని తెలుసుకో. అయితే, అవి నా అధీనంలో ఉన్నాయే కానీ (మత్త ఏవ ఇతి), నేను వాటికి లోబడి లేను (అంటే నేను వాటికి అతీతుడిని).
త్రిభిర్గుణమయైర్భావైరేభిః సర్వమిదం జగత్ |
మోహితం నాభిజానాతి మామేభ్యః పరమవ్యయమ్ || ౧౩ ||
ఈ మూడు గుణాల (సత్త్వ, రజో, తమో) ప్రభావంతో ఈ జగత్తు అంతా మోహానికి లోనై ఉంది. అందుకే ఈ గుణాలకు అతీతుడైన, నాశనం లేని నన్ను (పరమ్ అవ్యయమ్) అది గుర్తించలేకపోతోంది.
దైవీ హ్యేషా గుణమయీ మమ మాయా దురత్యయా |
మామేవ యే ప్రపద్యంతే మాయామేతాం తరంతి తే || ౧౪ ||
మూడు గుణాలతో కూడిన నా ఈ దైవీ మాయను (మమ మాయా) దాటడం చాలా కష్టం (దురత్యయా). కానీ, ఎవరైతే నన్నే అనన్య భావంతో ఆశ్రయిస్తారో (మామేవ ప్రపద్యంతే), వారు మాత్రమే ఈ మాయను సులభంగా దాటగలరు.
న మాం దుష్కృతినో మూఢాః ప్రపద్యంతే నరాధమాః |
మాయయాపహృతజ్ఞానా ఆసురం భావమాశ్రితాః || ౧౫ ||
పాపకృత్యాలు చేసేవారు (దుష్కృతినః), వివేకం లేని మూఢులు, నరాధములు నన్ను ఆశ్రయించరు. ఎందుకంటే మాయ వల్ల వారి జ్ఞానం హరించబడింది (మాయయాపహృతజ్ఞానాః). వారు అసుర స్వభావాన్ని ఆశ్రయించి ఉంటారు.
చతుర్విధా భజంతే మాం జనాః సుకృతినోఽర్జున |
ఆర్తో జిజ్ఞాసురర్థార్థీ జ్ఞానీ చ భరతర్షభ || ౧౬ ||
ఓ భరతశ్రేష్ఠా! పుణ్యాత్ములైన వారు (సుకృతినః) నాలుగు రకాలుగా నన్ను భజిస్తారు: 1. ఆపదలో ఉన్నవాడు (ఆర్తః), 2. సత్యాన్ని తెలుసుకోవాలనే కుతూహలం కలవాడు (జిజ్ఞాసుః), 3. సంపదను కోరుకునేవాడు (అర్థార్థీ) మరియు 4. నన్ను యదార్థంగా తెలుసుకున్న జ్ఞాని (జ్ఞానీ).
తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్త ఏకభక్తిర్విశిష్యతే |
ప్రియో హి జ్ఞానినోఽత్యర్థమహం స చ మమ ప్రియః || ౧౭ ||
ఆ నలుగురిలో ఎల్లప్పుడూ నా యందే మనస్సు నిలిపే (నిత్యయుక్తః), ఏకైక భక్తి కలిగిన జ్ఞాని శ్రేష్ఠుడు. ఎందుకంటే జ్ఞానికి నేను అత్యంత ప్రియుడను (అత్యర్థం ప్రియః), ఆ జ్ఞాని నాకు అత్యంత ప్రియుడు.
ఉదారాః సర్వ ఏవైతే జ్ఞానీ త్వాత్మైవ మే మతమ్ |
ఆస్థితః స హి యుక్తాత్మా మామేవానుత్తమాం గతిమ్ || ౧౮ ||
ఆ నలుగురు భక్తులూ గొప్పవారే (ఉదారులు). కానీ జ్ఞాని మాత్రం నా స్వరూపమే (ఆత్మైవ) అని నా అభిప్రాయం. ఎందుకంటే అతడు స్థిరమైన మనస్సుతో నన్నే పరమ గతిగా భావించి నా యందే ఉన్నాడు.
బహూనాం జన్మనామంతే జ్ఞానవాన్ మాం ప్రపద్యతే |
వాసుదేవః సర్వమితి స మహాత్మా సుదుర్లభః || ౧౯ ||
అనేక జన్మల సాధన తర్వాత (బహూనాం జన్మనామ్ అంతే) జ్ఞాని.. అంతా వాసుదేవమయమే (వాసుదేవః సర్వమ్) అని తెలుసుకుని నన్ను ఆశ్రయిస్తాడు. అట్టి మహాత్ముడు లోకంలో దొరకడం చాలా అరుదు (సుదుర్లభః).
కామైస్తైస్తైర్హృతజ్ఞానాః ప్రపద్యంతేఽన్యదేవతాః |
తం తం నియమమాస్థాయ ప్రకృత్యా నియతాః స్వయా || ౨౦ ||
వివిధ రకాల కోరికల చేత జ్ఞానాన్ని కోల్పోయిన వారు (హృతజ్ఞానాః), తమ స్వభావానికి లోబడి, ఆయా నియమాలను పాటిస్తూ అన్య దేవతలను ఆశ్రయిస్తారు.
యో యో యాం యాం తనుం భక్తః శ్రద్ధయార్చితుమిచ్ఛతి |
తస్య తస్యాచలాం శ్రద్ధాం తామేవ విదధామ్యహమ్ || ౨౧ ||
ఏ ఏ భక్తుడు ఏ ఏ దేవతా రూపాన్ని శ్రద్ధతో పూజించాలని కోరుకుంటాడో, ఆయా దేవతల యందు అతడికి ఉండే శ్రద్ధను నేనే స్థిరపరుస్తాను (అచలాం శ్రద్ధామ్ విదధామి).
స తయా శ్రద్ధయా యుక్తస్తస్యారాధనమీహతే |
లభతే చ తతః కామాన్ మయైవ విహితాన్ హి తాన్ || ౨౨ ||
అతడు ఆ స్థిరమైన శ్రద్ధతో ఆ దేవతను ఆరాధిస్తాడు. దాని ఫలితంగా తాను కోరుకున్న కోరికలను పొందుతాడు. అయితే, నిజానికి ఆ ఫలితాలను ఇచ్చేది నేనే (మయైవ విహితాన్).
అంతవత్తు ఫలం తేషాం తద్భవత్యల్పమేధసామ్ |
దేవాన్ దేవయజో యాంతి మద్భక్తా యాంతి మామపి || ౨౩ ||
అల్ప బుద్ధి కలవారు (అల్పమేధసామ్) పొందే ఆ ఫలితాలు తాత్కాలికమైనవి (అంతవత్తు). దేవతలను పూజించేవారు ఆయా దేవతలను చేరుకుంటారు. నా భక్తులు మాత్రం నన్నే చేరుకుంటారు.
అవ్యక్తం వ్యక్తిమాపన్నం మన్యంతే మామబుద్ధయః |
పరం భావమజానంతో మమావ్యయమనుత్తమమ్ || ౨౪ ||
బుద్ధి లేనివారు (అబుద్ధయః) నా యొక్క నాశనం లేని (అవ్యయమ్), శ్రేష్ఠమైన (అనుత్తమమ్) పరమ తత్త్వాన్ని (పరం భావమ్) తెలియక.. అగోచరుడనైన నన్ను సామాన్య మానవుడిలా పుట్టినవానిగా (వ్యక్తిమ్ ఆపన్నమ్) భావిస్తారు.
నాహం ప్రకాశః సర్వస్య యోగమాయాసమావృతః |
మూఢోఽయం నాభిజానాతి లోకో మామజమవ్యయమ్ || ౨౫ ||
నేను నా యోగమాయచేత కప్పబడి ఉండటం వల్ల అందరికీ కనిపించను (నాహం ప్రకాశః సర్వస్య). ఈ అజ్ఞాన లోకము పుట్టుక లేనివాడిని (అజమ్), మార్పు లేనివాడిని (అవ్యయమ్) అయిన నన్ను గుర్తించలేకపోతోంది.
వేదాహం సమతీతాని వర్తమానాని చార్జున |
భవిష్యాణి చ భూతాని మాం తు వేద న కశ్చన || ౨౬ ||
ఓ అర్జునా! గతించిన (సమతీతాని), వర్తమానంలో ఉన్న (వర్తమానాని), రాబోయే (భవిష్యాణి) సమస్త ప్రాణులను నేను ఎరుగుదును. కానీ నన్ను మాత్రం ఎవడూ ఎరుగడు (మాం తు వేద న కశ్చన).
ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన ద్వంద్వమోహేన భారత |
సర్వభూతాని సమ్మోహం సర్గే యాంతి పరంతప || ౨౭ ||
ఓ భారత! రాగద్వేషాల వల్ల పుట్టిన (ఇచ్ఛాద్వేష సముత్థేన) సుఖదుఃఖాల వంటి ద్వంద్వాల మోహంలో చిక్కుకుని.. ప్రాణులన్నీ పుట్టినప్పుడే సమ్మోహాన్ని (అజ్ఞానాన్ని) పొందుతున్నాయి.
యేషాం త్వంతగతం పాపం జనానాం పుణ్యకర్మణామ్ |
తే ద్వంద్వమోహనిర్ముక్తా భజంతే మాం దృఢవ్రతాః || ౨౮ ||
జరామరణమోక్షాయ మామాశ్రిత్య యతంతి యే |
తే బ్రహ్మ తద్విదుః కృత్స్నమధ్యాత్మం కర్మ చాఖిలమ్ || ౨౯ ||
ముసలితనం, మరణం నుండి ముక్తిని పొందడానికి (జరామరణ మోక్షాయ) నన్ను ఆశ్రయించి ప్రయత్నించే వారు.. ఆ పరబ్రహ్మమును, సంపూర్ణ ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానమును (అధ్యాత్మమ్) మరియు సమస్త కర్మల రహస్యాలను తెలుసుకోగలుగుతారు.
సాధిభూతాధిదైవం మాం సాధియజ్ఞం చ యే విదుః |
ప్రయాణకాలేఽపి చ మాం తే విదుర్యుక్తచేతసః || ౩౦ ||
అధిభూత, అధిదైవ మరియు అధియజ్ఞ స్వరూపుడనైన నన్ను ఎవరు తెలుసుకుంటారో.. అట్టి స్థిరమైన మనస్సు గలవారు (యుక్తచేతసః) మరణ కాలంలో కూడా (ప్రయాణకాలే అపి) నన్ను స్మరిస్తూ నన్నే తెలుసుకుంటారు.
ఇతి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే జ్ఞానవిజ్ఞానయోగో నామ సప్తమోఽధ్యాయః || ౭ ||